Obsesja - recenzja filmu. Kochasz mnie?

Na seans Obsesji wyjechałem do pobliskiej metropolii i już sam ten fakt wydawał mi się drobnym sygnałem ostrzegawczym. Kino w moim mieście filmu nie wyświetlało, bo najwyraźniej produkcja weszła na rynek w bardzo ograniczonej dystrybucji — a takie przypadki bywają podejrzane. Czasem kryje się za tym perełka, która nie dostała szansy, a czasem rzecz, w którą nawet dystrybutor nie wierzy na tyle, by szerzej ją wypchnąć. Musiałem więc przemierzyć kilka kilometrów, zachowując jednak otwartą, chłonną wrażeń postawę. Liczyłem na to, że film będzie wart tego trudu.

Był wart.

Uważaj czego sobie życzysz

Przed seansem postanowiłem należycie odrobić pracę domową i poznać twórczy profil Curry’ego Barkera, reżysera filmu. Obsesja jest jego pełnometrażowym debiutem, ale mnie przyciągnęło do tego nazwiska coś innego — fakt, że po wielu miesiącach spekulacji to właśnie ten młody twórca został wytypowany do poprowadzenia nowej wersji Teksańskiej masakry piłą mechaniczną. Powiedzieć, że spadła na niego ogromna odpowiedzialność związana z utrzymaniem na barkach wielkiego dziedzictwa, to jak nic nie powiedzieć. Szybko jednak spostrzegłem, że nie mamy tu do czynienia z twórcą niedoświadczonym. Wręcz przeciwnie — Barker ma za sobą kilka niezwykle sugestywnych i odważnych filmów krótkometrażowych, którymi najwyraźniej zaskarbił sobie zaufanie producentów. Ciekawym przypadkiem jest chociażby Milk & Serial, romansujący ze stylistyką found footage.

Co ciekawe, Obsesja jest rozwinięciem innego krótkiego filmu twórcy, za który otrzymał nawet wyróżnienie. Mam na myśli The Chair. W tamtym filmie mieliśmy dziwny, tajemniczy i naznaczony złą mocą mebel, który sprawiał, że bohater przemierzał rzeczywistości, przebywając w jednym pomieszczeniu i obserwując różne warianty swojej dziewczyny. W Obsesji bohater także otrzymuje dziewczynę. I ta również zachowuje się wobec niego dalece nietypowo. Problem w tym, że sam tego chciał.

Im mniej wiesz, tym lepiej

Na Obsesję wybrałem się wyposażony jedynie w wiedzę o autorze i jego możliwościach, wyrabianym stylu. Celowo pominąłem wszelkie informacje zdradzające szczegóły fabuły. Nie widziałem też trailera. Coś mówiło mi w środku, że może to popsuć seans. Moja powściągliwość przyniosła zamierzony efekt. Im mniej wiecie o filmie, tym bardziej jest w stanie na was zadziałać. Tym, którzy chcą poczuć to, co ja, radzę zatem pominąć kilka fragmentów tego tekstu i przejść do podsumowania.

Obsesja to horror oparty na brutalnie prostym pomyśle i właśnie ta brutalna prostota działa tu najmocniej. Główny bohater, Bear, to stereotypowy frajer, incel, czy jakbyście go tam nazwali — po prostu nieudacznik. Jego największym marzeniem jest koleżanka z pracy, Nikki. Kocha ją i nie potrafi jej tego wyznać, choć namawia go do tego kolega z pracy, Ian. Nikki wpada w zły nastrój. Bear postanawia ją pocieszyć. Kupuje jej prezent — magiczny gadżet spełniający życzenia. Ale tylko jedno, jak mówi ulotka. Prezent nie ląduje jednak w jej rękach, bo Bear nie ma nawet odwagi jej go wręczyć. Co więc robi? Sam serwuje sobie kroplówkę szczęścia.

Horror odrzucenia i braku atencji

To, co dzieje się później, jest istną horrorową brawurą, jakiej gatunek potrzebował od wielu lat. Już zeszły rok był dla horroru mocarny, szczególnie za sprawą dwóch premier — głośnych Zniknięć oraz intensywnego Oddaj ją, które miałem przyjemność recenzować. Obsesja to horror dalece niekonwencjonalny, zaskakujący i pod wieloma względami zbliżony do charakteru Oddaj ją — a to dlatego, że pod płaszczem strachu otrzymujemy tu niezwykle frapujący dramat.

Zakładam, że każdy z czytających choć raz miał okazję doznać uczucia odrzucenia. Wróćcie do tego uczucia i rozwińcie je w głowie. Wyobraźcie sobie, że kochacie kogoś na zabój, ale ta osoba kompletnie się wami nie interesuje. Pragnienie zwrócenia na siebie uwagi, pragnienie przychylnego spojrzenia i jednego ciepłego słowa staje się obsesją. A teraz wyobraźcie sobie, że sytuacja zostaje odwrócona o 180 stopni, jak za pstryknięciem palców. Czy gdy w sposób kompletnie nieuzasadniony obiekt naszych westchnień zaczyna interesować się nami, wasza pewność siebie pozwoli wam uwierzyć, że to w ogóle jest możliwe? Barker doskonale rozumie, że czasem najstraszniejsze nie jest to, że ktoś nas nie kocha. Najstraszniejsze jest to, że nagle zaczyna.

Co ciekawe, Barker bardzo subtelnie wrzuca w to wszystko jeszcze jeden poziom niepokoju. Gdy relacja bohaterów zaczyna gwałtownie przyspieszać, otoczenie niemal automatycznie zakłada, że coś jest nie tak. Że dziewczyna musi znajdować się w opresji. Że ten wycofany, społecznie nieporadny chłopak z pewnością coś ukrywa albo ją wykorzystuje. Reżyser zdaje się lekko drwić z mechanizmu, w którym ktoś taki jak Bear z góry postrzegany jest jako potencjalny problem, podczas gdy atrakcyjność i pewność siebie potrafią działać niemal jak społeczna tarcza ochronna.

Groza ukryta w formie

Napięcie rośnie stopniowo, co Barker prowadzi po mistrzowsku. Ale wypada powiedzieć o dwóch środkach stylistycznych zastosowanych w filmie, które wydały mi się szczególnie interesujące. Numer jeden to format obrazu. Film został wyraźnie zawężony, pozbawiony panoramiczności, przez co bohater niemal bez przerwy tkwi w centrum ciasnego kadru. Czarne pasy po bokach obrazu tworzą dziwne uczucie klaustrofobii i sprawiają, że Barker nie może uciekać w tanie jumpscare’y chowające się gdzieś na obrzeżach ekranu.. Kluczowy był zatem montaż, a zdjęcia zawsze działały wprost, nie próbując bawić się z widzem w kotka i myszkę.

Druga sprawa to muzyka. Już w krótkometrażowych filmach Barkera — które raz jeszcze polecam, bo są dostępne na YouTube — można było wyczuć zamiłowanie do głębokiego, mrocznego ambientu. Te najmocniejsze momenty filmu właśnie takim brzmieniem są ilustrowane — ciężkim, ciągnącym w dół, sprawiającym wrażenie, jakby czas po nagłym wyskoku diametralnie zwalniał, a my mogli po tym dreszczu rozpłynąć się w fotelu.

Film, który zostaje pod skórą