Domek na prerii - recenzja serialu. Western bez brudu i kurzu, czyli Netflixa igranie z nostalgią

Nauczeni doświadczeniami Świtu Ameryki, a także równie popularnych Odrzuconych, ponownie trafiamy na amerykańską prerię – i ponownie pod szyldem Netflixa. Tym razem czeka nas jednak zupełnie przeciwny biegun emocji. Zamiast brudu, kurzu i wszechobecnej przemocy dostajemy opowieść otulającą niczym ciepły koc, pokazującą narodziny Ameryki z perspektywy nadziei i rodzinnego ciepła. Domek na prerii nie chce szokować ani przytłaczać. Zamiast tego oferuje ukojenie tam, gdzie współczesnym widzom często najbardziej go brakuje.

Innymi słowy – jeśli w Red Dead Redemption 2 najbardziej cenisz strzelaniny i napady, ten serial raczej nie jest dla ciebie. Jeśli jednak dzieło Rockstar kojarzy ci się przede wszystkim z chwilami ciszy, spokojnym przemierzaniem prerii i życiem toczącym się pomiędzy kolejnymi przygodami, seans może okazać się wyjątkowo satysfakcjonujący. Pod warunkiem, że nie masz nic przeciwko idealizmowi i bohaterom wyglądającym momentami jak żywo wyjęci z dziecięcej kolorowanki.

Remake, który miał sens

Muszę przyznać, że w tej niekończącej się modzie na odświeżanie wszystkiego, co tylko nadaje się do odświeżenia, Domek na prerii od samego początku nie budził we mnie żadnych zgrzytów. Wręcz przeciwnie – uznałem ten pomysł za wyjątkowo zasadny. Oryginalny serial zdążył się już zestarzeć, nie miał takie ciężaru kulturowego, dorosło kolejne pokolenie widzów, a o literackim pierwowzorze pamięta dziś jeszcze mniej osób. Pomyślałem więc: dlaczego nie? Remaki zaskakująco często okazują się świętokradztwem, ale w tym przypadku liczyłem, że twórcy zdołają ominąć tę pułapkę. I w dużej mierze rzeczywiście im się to udało.

Domek na prerii to definicja westernu o familijnym charakterze. Jest ojciec, jest matka, są córki, jest nawet pies – wszystko podporządkowane wizji prostego życia, w którym największą wartość stanowi rodzina. Dni płyną tu niespiesznie, w rytmie wyznaczanym przez naturę i codzienną pracę, a kolejne wydarzenia mają bardziej koić niż podnosić poziom adrenaliny. Fabuła pozostaje równie prosta. Rodzina odnajduje swoje miejsce na ziemi i postanawia o nie zawalczyć, mierząc się po drodze z kolejnymi przeciwnościami losu. Nie chodzi jednak o to, by zaskakiwać zwrotami akcji, lecz by pokazać, że nawet najtrudniejsze chwile łatwiej przetrwać, kiedy ma się obok najbliższych.

Pod dywanem amerykańskiego mitu

Powrót do tej historii po latach, już z perspektywy dorosłego widza, skłonił mnie do zajrzenia nieco głębiej, szukając pod dywanem tej sielankowej opowieści nieco brudu. Jeśli zastanawiacie się, jak to możliwe, że bohaterowie serialu po prostu przybywają na bezkresną prerię i osiedlają się tam, gdzie uznają za stosowne, warto pamiętać, że to jeden z największych mitów założycielskich Ameryki. Wizja nieograniczonej przestrzeni i możliwości rozpoczęcia życia od nowa rzeczywiście przyciągała tysiące osadników, choć w praktyce nie oznaczało to braku formalności. Znacznie trudniejsze od zdobycia ziemi okazywało się jednak coś zupełnie innego.

Bo amerykańska preria nie była niczyja. Wręcz przeciwnie. Za romantyczną wizją niekończącej się przestrzeni kryła się znacznie bardziej skomplikowana rzeczywistość, o czym dobitnie przypomniał Martin Scorsese w Czasie krwawego księżyca. Domek na prerii porusza ten temat znacznie subtelniej. Ziemia, którą biały osadnik postrzega jako szansę na nowe życie, dla rdzennych mieszkańców od pokoleń pozostaje domem. To właśnie z tego zderzenia rodzi się jeden z najważniejszych konfliktów opowieści o Dzikim Zachodzie. Pod tym względem tytułowy domek jest trochę jak muchomor wyrastający pośrodku pola należącego do Indian – z pozoru niewinny, a jednak zwiastujący nieodwracalną zmianę.

Western z opatrunkiem

„Bezpieczeństwo? A kto o nim wspomniał?” – mówi w pewnym momencie jeden z bohaterów, uświadamiając Charlesowi Ingallsowi, że nowa ziemia daje nie tylko wolność i nadzieję, ale również wymaga nieustannej walki o przetrwanie. To wciąż brutalny świat, choć ukryty pod uśmiechem, życzliwością i dobrym słowem. Netflix świadomie łagodzi ostre krawędzie. Zamiast wystawiać widza na próbę, daje mu koc, dzięki czemu nawet najbardziej dramatyczne wydarzenia nie odbierają serialowi kojącego charakteru. Nie zwykłem krytykować filmu czy serialu wyłącznie za przyjętą konwencję. Bardziej interesuje mnie to, czy twórcy pozostają wierni własnym założeniom. Domek na prerii zdecydowanie taki jest, nawet jeśli chwilami sprzedaje nam wizję świata bardziej bajkową niż wiarygodną.

Największe zastrzeżenia budzi u mnie jednak sposób, w jaki serial przedstawia mieszkańców pogranicza. Obecność czarnoskórego lekarza czy właścicielki sklepu sama w sobie nie razi, ale zestawiona z niemal powszechną akceptacją ze strony lokalnej społeczności wypada mało przekonująco. Podobnie jest z relacjami między białymi osadnikami a plemieniem Osagów. Choć obie społeczności żyją tuż obok siebie, napięcia pozostają zaskakująco niewielkie i rzadko wpływają na przebieg wydarzeń. Twórcy wyraźnie wybierają bardziej pojednawczą wizję pogranicza, przez co świat przedstawiony momentami wydaje się zbyt wygładzony. Rozumiem ten zabieg i wiem, z czego wynika, ale chwilami miałem wrażenie, że serial zbyt mocno ucieka od konfliktów, które przecież współtworzyły rzeczywistość XIX-wiecznej Ameryki.

Aktorstwo bez iskry

Przyznam, że przed seansem nie miałem okazji zetknąć się z aktorstwem Luke'a Braceya. Nie wiem, czy coś straciłem, ale z przykrością muszę stwierdzić, że jako Charles Ingalls nie zdołał mnie do siebie przekonać. Widać, że stara się być ciepły i autentyczny, jednak zarówno jego sposób bycia, jak i fizjonomia sprawiają wrażenie zaskakująco wyidealizowanych. Momentami wygląda wręcz jak postać wygenerowana przez sztuczną inteligencję. Próbowałem się do niego przekonać, lecz przez cały sezon brakowało mi w nim ludzkich rys, naturalnej charyzmy i tej trudnej do zdefiniowania iskry, dzięki której bohater przestaje być jedynie dobrze napisanym protagonistą.

Paradoksalnie znacznie więcej emocji odnajduję w kreacjach Crosby Fitzgerald oraz dziecięcych aktorek, które mimo typowych dla młodych wykonawców potknięć zachowują ekranową szczerość, niewymuszoność i zwyczajną lekkość. Zdecydowanie najlepiej z całej obsady wypada jednak Warren Christie. Jego bohater, noszący na barkach ciężar osobistej tragedii i funkcjonujący na marginesie lokalnej społeczności, wnosi do serialu autentyczność, której tak często brakuje głównemu protagonistowi. Na tle Braceya wypada po prostu bardziej charakternie i – przede wszystkim – bardziej ludzko.

Na szczęście serial broni się również od strony realizacyjnej. Zdjęcia nie próbują rywalizować z monumentalnymi westernami, lecz konsekwentnie budują atmosferę bliskości i codzienności. Kamera częściej zatrzymuje się na rodzinnych rozmowach, wspólnej pracy i drobnych gestach niż na spektakularnych krajobrazach czy przemocy. To świadoma decyzja, która bardzo dobrze współgra z tonem całej opowieści i sprawia, że nawet spokojniejsze odcinki ogląda się z przyjemnością.

Serial, który chce być dobrym towarzyszem

Domek na prerii robi wszystko, by zaprzyjaźnić się z widzem i ani razu nie zawieść jego zaufania. Czasami bywa w tym nachalny, ale równie często sprawia, że po prostu dobrze czujemy się w jego towarzystwie. Mnie szczególnie ujęło to, że był to pierwszy western, który bez większych obaw mogłem obejrzeć wspólnie z dziećmi, tłumacząc im przy okazji realia XIX-wiecznej Ameryki. Przystępna fabuła i solidna realizacja stworzyły przestrzeń do rozmowy o historii, nawet jeśli sam serial momentami świadomie ją łagodzi.

W jednej ze scen Charles Ingalls pociesza swoją córkę, która nie może pogodzić się z zaginięciem ukochanego psa. Prosi, by nie spisywała go na straty, bo dopóki jest nadzieja, wszystko pozostaje możliwe. To zdanie brzmi jak banał, ale właśnie ono najlepiej oddaje istotę całego serialu. Ktoś powie, że Domek na prerii jest naiwny, chwilami wręcz zbyt wyidealizowany i kreuje alternatywną wizję rzeczywistości. Być może. Jednocześnie trudno odmówić mu szczerości w tym, co chce przekazać. Wykorzystuje mit Dzikiego Zachodu nie jako krainy przemocy i bezprawia, lecz miejsca, gdzie pod warstwą kurzu i codziennego trudu rodzi się nadzieja na lepsze życie.

I być może właśnie dlatego Domek na prerii nie potrzebował remake'u po to, by poprawiać oryginał. Potrzebował go po to, by kolejnemu pokoleniu przypomnieć, że nawet najbardziej naiwne historie bywają czasem tymi, których najbardziej potrzebujemy.