Genialne science fiction sprzed 32 lat wyprzedziło swoje czasy. Bez tego serialu nie byłoby współczesnej telewizji

W 1994 roku na antenie zadebiutował serial, który potraktował swoją historię jak wielką powieść podzieloną na rozdziały. Babilon 5 nie osiągnęł co prawda rekordowej oglądalności, ale jego wpływ można dostrzec w wielu późniejszych produkcjach.

Babilon 5 – kultowy serial science fiction zmienił telewizję

Przez wiele lat amerykańska telewizja opierała się przede wszystkim na zamkniętych fabulach. Bohaterowie rozwiązywali problem w ciągu kilkudziesięciu minut, a przed napisami końcowymi sytuacja zazwyczaj wracała do punktu wyjścia. Dzięki temu stacje mogły emitować powtórki w niemal dowolnej kolejności, nie obawiając się, że widzowie zgubią istotne elementy historii.

Na początku lat dziewięćdziesiątych twórcy zaczęli stopniowo odchodzić od tego schematu. W serialach pojawiały się dłuższe wątki, powracające konflikty oraz tajemnice rozwijane przez cały sezon. Prawdziwy przełom nastąpił jednak w 1994 roku, gdy premierę miał Babilon 5, produkcja od początku zaplanowana jako jedna ciągła historia.

Twórcą serialu był scenarzysta i producent J. Michael Straczynski. Już na etapie pierwszych dokumentów projektowych zakładał, że opowieść zostanie zamknięta w pięciu sezonach. Sam określał swój pomysł mianem powieści stworzonej dla telewizji.

Serial wystartował 26 stycznia 1994 roku, po emisji pilotażowego filmu rok wcześniej. Łącznie powstało pięć sezonów, z których każdy liczył 22 odcinki. Produkcja była początkowo pokazywana przez Prime Time Entertainment Network, a później została przejęta przez stację TNT.

Akcja rozgrywała się na tytułowej stacji kosmicznej, która miała być neutralnym miejscem spotkań dla przedstawicieli różnych cywilizacji. Na jej pokładzie znajdowali się ludzie odpowiedzialni za bezpieczeństwo obiektu oraz dyplomaci reprezentujący obce rasy, często uwikłane w polityczne konflikty i dawne wojny. Sama koncepcja stacji skupiającej wiele zwaśnionych frakcji była interesująca, jednak największą innowacją okazała się konstrukcja całej opowieści. Straczynski z dużym wyprzedzeniem zaplanował konflikt z udziałem starożytnych ras, a poszczególne sezony otrzymały własne podtytuły, przypominające nazwy kolejnych rozdziałów książki. Twórca napisał również zdecydowaną większość ze 110 scenariuszy. Pozwoliło mu to zachować spójność fabuły, prowadzić wątki przez kilka lat oraz przygotowywać wydarzenia, których znaczenie stawało się jasne dopiero wiele odcinków później.

Babilon 5 nie było pierwszym serialem wykorzystującym ciągłą narrację. Podobne rozwiązania od wielu lat stosowały opery mydlane, a niektóre produkcje emitowane wieczorami eksperymentowały z rozbudowanymi wątkami już w latach osiemdziesiątych. Różnica polegała na skali oraz konsekwencji. Cała historia w Babilon 5 miała określony początek, rozwinięcie i zakończenie jeszcze przed rozpoczęciem regularnej produkcji. Odcinki nie były więc przypadkowymi przygodami bohaterów, lecz częściami większej całości.

Jednym z przykładów była zagadka dotycząca 24 godzin utraconych przez komandora Sinclaira, granego przez Michaela O’Hare’a, po bitwie na Linii. Wątek rozpoczął się w pierwszym sezonie, ale jego pełne znaczenie ujawniono dopiero dwa sezony później. Widzowie poznali wtedy związek bohatera z Valenem, legendarnym przywódcą Minbari. Taka konstrukcja sprawiała, że pominięcie jednego odcinka mogło utrudnić zrozumienie późniejszych wydarzeń. W czasach pozbawionych serwisów streamingowych oraz łatwego dostępu do wcześniejszych epizodów było to ryzykowne rozwiązanie. Widz musiał regularnie śledzić emisję, ponieważ nie zawsze miał możliwość nadrobienia zaległości.

Babilon 5 powstawało za znacznie mniejsze pieniądze niż wiele konkurencyjnych produkcji rozgrywających się w kosmosie. Ograniczenia finansowe zmusiły twórców do poszukiwania tańszych metod przygotowywania efektów specjalnych. Serial stał się jedną z pierwszych amerykańskich produkcji telewizyjnych, które na szeroką skalę zrezygnowały z fizycznych modeli statków na rzecz grafiki komputerowej. Rozwiązanie to pozwoliło pokazywać coraz większe bitwy kosmiczne bez konieczności budowania kosztownych miniatur. Efekty wyraźnie różniły się od tego, co widzowie znali z droższych seriali, ale dawały twórcom znacznie większą swobodę. Dzięki nim możliwe było realizowanie scen odpowiadających rozmachowi zaplanowanej opowieści, mimo ograniczonego budżetu.

Nietypowa forma Babilon 5 nie gwarantowała komercyjnego sukcesu. Produkcja wymagała od odbiorców regularności i przywiązania do historii, podczas gdy rynek telewizyjny wciąż sprzyjał serialom, które można było oglądać bez znajomości wcześniejszych wydarzeń. Serial nie osiągnął więc rekordowej oglądalności, ale utrzymywało widownię atrakcyjną dla reklamodawców. Czwarty sezon powstawał bez pewności, że zostanie zamówiona kolejna seria. W efekcie wiele kluczowych wątków przyspieszono, aby doprowadzić historię do możliwego zakończenia. Ostatecznie serial uratowała stacja TNT, która przejęła produkcję po upadku Prime Time Entertainment Network i umożliwiła stworzenie piątego sezonu. Dzięki temu Straczynski mógł zamknąć opowieść zgodnie z pierwotnym, pięcioletnim założeniem.

Wpływ Babilon 5 można dostrzec w późniejszych kultowych produkcjach, między innymi w Battlestar Galactica rozwijanym przez Ronalda D. Moore’a oraz w serialu Zagubieni Damona Lindelofa. Oba tytuły opierały się na wielosezonowych historiach, tajemnicach oraz wydarzeniach, których konsekwencje wracały po długim czasie.