44 lata temu kultowe science fiction doczekało się zaskakującej kontynuacji. To był wielki powrót tego złoczyńcy

Dokładnie 4 czerwca 1982 roku do kin trafił film, który wielu fanów do dziś uważa za jeden z najważniejszych rozdziałów w historii marki Star Trek. Star Trek II: Gniew Khana nie tylko odniósł sukces artystyczny i finansowy, ale także udowodnił, że franczyza może rozwijać się w zupełnie nieoczekiwanym kierunku.

Star Trek II: Gniew Khana – film był bezpośrednią kontynuacją jednego z odcinków serialu

W czasach premiery nikt nie spodziewał się, że drugi kinowy Star Trek będzie bezpośrednią kontynuacją pojedynczego odcinka serialu emitowanego piętnaście lat wcześniej. Tymczasem twórcy postanowili wrócić do historii przedstawionej w epizodzie „Space Seed”, który zadebiutował 16 lutego 1967 roku w pierwszym sezonie Star Treka.

To właśnie wtedy widzowie po raz pierwszy poznali Khana Nooniena Singha, granego przez Ricardo Montalbána. Bohater był genetycznie ulepszonym nadczłowiekiem, który podczas Wojen Eugenicznych miał sprawować kontrolę nad znaczną częścią Ziemi. Po wybudzeniu z wieloletniej hibernacji próbował przejąć dowodzenie nad USS Enterprise, jednak został pokonany przez kapitana Kirka i zesłany na odległą planetę.

Akcja filmu Star Trek II: Gniew Khana rozgrywa się piętnaście lat po wydarzeniach z „Space Seed”, co odpowiada rzeczywistemu odstępowi czasu między emisją odcinka a premierą filmu. Khan ucieka z wygnania i postanawia zemścić się na Jamesie T. Kirku. Jego celem staje się nie tylko osobista vendetta, ale również zdobycie urządzenia Genesis, technologii zdolnej do przekształcania martwych światów w planety nadające się do życia. To właśnie walka o tę technologię napędza główną oś fabularną filmu.

Powrót Khana okazał się tym bardziej znaczący, że od czasu występu w serialu Ricardo Montalbána zdobył ogromną popularność dzięki serialowi Fantasy Island. W latach 1977 do 1984 wcielał się w postać pana Roarke'a, stając się jedną z najbardziej rozpoznawalnych twarzy amerykańskiej telewizji. Dzięki temu widzowie mogli zobaczyć aktora w zupełnie innym, znacznie bardziej mrocznym wydaniu.

Star Trek II: Gniew Khana zapoczątkował również pierwszą dużą historię rozciągniętą na kilka filmów. Wydarzenia z produkcji były kontynuowane w Star Trek III: W poszukiwaniu Spocka z 1984 roku oraz Star Trek IV: Powrót na Ziemię z 1986 roku.

Kluczowym momentem okazało się zakończenie filmu. Aby uratować Kirka i powstrzymać Khana, Spock poświęcił własne życie. Śmierć jednej z najbardziej lubianych postaci w historii serii była ogromnym zaskoczeniem dla widzów i stała się jednym z najbardziej pamiętnych momentów całej franczyzy. Dwa lata później wydarzenia te doprowadziły do fabuły Star Trek III, w którym bohater powrócił do życia, a następnie do Star Trek IV, gdzie Kirk i jego załoga musieli odpowiedzieć przed sądem za działania podjęte podczas ratowania przyjaciela.

Drugi film kinowy Star Treka spotkał się z bardzo ciepłym przyjęciem krytyków. W przeciwieństwie do pierwszej części z 1979 roku, która stawiała przede wszystkim na filozoficzne i naukowe rozważania, Gniew Khana zaoferował więcej przygody, napięcia i widowiskowych starć w kosmosie. Jednocześnie produkcja nie zrezygnowała z ambitniejszych tematów, dzięki czemu połączyła dynamiczną akcję z charakterystyczną dla marki refleksją nad człowieczeństwem, odpowiedzialnością i przemijaniem.

Film zarobił około 97 milionów dolarów przy budżecie wynoszącym 12 milionów dolarów. Choć wynik kasowy był niższy od osiągniętego przez pierwszą część, koszty produkcji były znacznie mniejsze od budżetu poprzednika, który wyniósł około 45 milionów dolarów.

Do dziś wielu fanów wskazuje Khana jako jednego z najwybitniejszych antagonistów w historii science fiction. Popularność postaci była tak duża, że późniejsza próba jej ponownego wykorzystania w filmie Star Trek: W ciemność w reżyserii J.J. Abramsa spotkała się z mieszanymi reakcjami. Zdaniem wielu widzów i krytyków nowa interpretacja nie dorównała ani oryginalnemu odcinkowi serialu, ani legendarnemu Gniewowi Khana.