36 lat temu zadebiutowało jedno z najwybitniejszych filmów science fiction. Remake nie był już tak udany

36 lat temu, dokładnie 1 czerwca 1990 roku, do kin trafiła Pamięć absolutna, czyli jedna z najbardziej wpływowych produkcji science fiction przełomu lat 80. i 90. Film w reżyserii Paula Verhoevena, oparty luźno na opowiadaniu Przypomnimy to panu hurtowo autorstwa Philipa K. Dicka, do dziś pozostaje klasykiem gatunku i jednym z najlepszych występów Arnolda Schwarzeneggera.

Pamięć absolutna – wybitny film science fiction na podstawie powieści Philipa K. Dicka kończy 36 lat

Akcja filmu przenosi widzów do roku 2084. Głównym bohaterem jest Douglas Quaid, zwykły robotnik dręczony snami o Marsie. Aby spełnić swoje marzenie, odwiedza pewną korporację, specjalizującą się w implantowaniu sztucznych wspomnień. Zabieg kończy się jednak katastrofą, a Quaid odkrywa, że jego życie może być jedynie starannie skonstruowaną iluzją. Rozpoczyna się pełna zwrotów akcji podróż, w której granica między rzeczywistością a fałszywymi wspomnieniami staje się coraz bardziej niejasna.

Film został bardzo dobrze przyjęty zarówno przez krytyków, jak i widzów. W serwisie Rotten Tomatoes produkcja może pochwalić się wynikiem 81% pozytywnych recenzji od krytyków oraz 79% od publiczności. Z kolei na Metacritic produkcja uzyskała ocenę 60/100, co odpowiada ogólnie pozytywnemu odbiorowi. Krytycy szczególnie chwalili dynamiczną reżyserię, brutalny, charakterystyczny styl Verhoevena oraz niejednoznaczną historię, która pozostawiała widzów z pytaniem, co w filmie było prawdą, a co jedynie wytworem pamięci.

Sukces artystyczny szedł w parze z finansowym. Przy budżecie wynoszącym około 65 milionów dolarów film zarobił ponad 260 milionów dolarów na całym świecie, stając się jednym z największych hitów 1990 roku. Produkcja należała wówczas do najdroższych filmów w historii kina i imponowała rozmachem efektów specjalnych, które powstały niemal wyłącznie przy wykorzystaniu praktycznych technik, bez wsparcia współczesnej grafiki komputerowej.

Wpływ Pamięci absolutnej na rozwój science fiction trudno przecenić. Film pomógł spopularyzować motyw manipulacji wspomnieniami oraz niepewności dotyczącej własnej tożsamości, który później pojawiał się w wielu produkcjach gatunkowych. Krytycy wskazują, że inspiracje dziełem Verhoevena można odnaleźć między innymi w Matrix’ie, a także licznych późniejszych filmach i serialach eksplorujących temat sztucznej rzeczywistości. Produkcja do dziś jest wymieniana w gronie najważniejszych ekranizacji twórczości Philipa K. Dicka oraz jednych z najlepszych filmów science fiction wszech czasów.

Popularność marki sprawiła, że w 2012 roku powstał remake zatytułowany również Pamięć absolutna. W nowej wersji główną rolę zagrał Colin Farrell, a na ekranie pojawiły się także Kate Beckinsale i Jessica Biel. Film nie odniósł sukcesu finansowego, zarabiając ponad 211 milionów dolarów przy budżecie około 125 milionów dolarów. Do tego spotkał się ze znacznie chłodniejszym przyjęciem od oryginału. W Rotten Tomatoes uzyskał jedynie 30% pozytywnych recenzji, a wielu krytyków zarzucało mu brak charakteru, humoru i filozoficznej głębi, które wyróżniały oryginał z 1990 roku.

Po 36 latach od premiery Pamięć absolutna nadal pozostaje wzorem inteligentnego kina science fiction, które potrafi łączyć widowiskową akcję z pytaniami o naturę rzeczywistości, pamięci i ludzkiej tożsamości. To właśnie dlatego film Verhoevena wciąż jest regularnie odkrywany przez kolejne pokolenia widzów i pozostaje jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla całego gatunku.