28 lat temu powstało arcydzieło science fiction, które sprawiło, że zaczęliśmy kwestionować własną rzeczywistość

5 czerwca 1998 roku do kin trafił Truman Show – film, który początkowo wielu widzów mogło uznać za nietypowy komediodramat z Jimem Carreyem w roli głównej. Z czasem produkcja wyreżyserowana przez Petera Weira zyskała status jednego z najważniejszych dzieł science fiction końca XX wieku, a poruszane przez nią tematy okazały się zaskakująco aktualne także dziś.

Truman Show – 28 lat od premiery filmu z zaskakującą rolą Jima Carreya

Historia Trumana Burbanka opowiada o zwyczajnym mężczyźnie prowadzącym pozornie idealne życie w niewielkim amerykańskim miasteczku. Bohater nie zdaje sobie jednak sprawy, że od chwili narodzin jest uczestnikiem gigantycznego reality show transmitowanego na cały świat. Każda osoba w jego otoczeniu jest aktorem, a całe jego życie rozgrywa się w ogromnym studiu telewizyjnym.

Film powstał w szczególnym momencie. Przełom lat 90. i 2000. przyniósł ogromne zainteresowanie historiami podważającymi naturę rzeczywistości. Niedługo później widzowie zobaczyli Matrixa i Mroczne miasto – produkcje, które podobnie jak Truman Show zadawały pytania o wolną wolę, kontrolę i granice ludzkiego poznania.

Choć Truman Show bywa pamiętany przede wszystkim jako satyra na telewizję i kulturę celebrytów, jego przesłanie jest znacznie głębsze. Wielu krytyków i badaczy kultury zwraca uwagę na związki filmu z platońską alegorią jaskini. Podobnie jak więźniowie z filozoficznej przypowieści Platona, Truman przez całe życie obserwuje jedynie sztucznie stworzoną rzeczywistość, nie wiedząc, że istnieje prawdziwy świat poza nią.

To właśnie ten motyw sprawia, że produkcja zaliczana jest do science fiction. Nie znajdziemy tu kosmicznych podróży ani futurystycznych technologii. Fundamentem gatunku jest jednak spekulacja na temat wpływu technologii na człowieka. Za kamerą stanął Peter Weir, twórca takich cenionych filmów jak Stowarzyszenie Umarłych Poetów, Świadek czy Pan i władca: Na krańcu świata. Reżyser od lat interesował się tematami wolności jednostki, buntu przeciwko systemowi i poszukiwania własnej tożsamości, co doskonale widać również w historii Trumana.

Ogromną rolę w sukcesie produkcji odegrał Jim Carrey. W tamtym okresie aktor był kojarzony głównie z komediowymi hitami takimi jak Maska, Ace Ventura czy Głupi i głupszy. Truman Show pozwolił mu pokazać zupełnie inne oblicze. Jego występ został entuzjastycznie przyjęty przez krytyków i do dziś uchodzi za jedną z najlepszych oraz najbardziej nietypowych ról w jego dorobku.

Film spotkał się z bardzo ciepłym przyjęciem. Zdobył trzy nominacje do Oscara, był chwalony za scenariusz, reżyserię i główną rolę, a z biegiem lat jego pozycja tylko rosła. Dziś regularnie pojawia się w zestawieniach najlepszych filmów science fiction wszech czasów.