Pierwszy tom siedmioksięgu o Harrym Potterze ukazał się w 1997 roku. W ciągu kolejnych dziesięciu lat, na naszych oczach, cykl J.K. Rowling zmienił oblicze rynku literatury młodzieżowej i stał się nieodłącznym elementem kultury popularnej.
Zanim książką zainteresowało się niewielkie wydawnictwo Bloomsbury, Harry Potter i Kamień Filozoficzny został odrzucony przez dwunastu innych wydawców. Pierwszy nakład liczył zaledwie tysiąc egzemplarzy – obecnie ich cena dochodzi do 25 000 funtów. Gdy w ubiegłym roku na rynek trafił siódmy tom, Harry Potter i Insygnia Śmierci, pobił wszelkie rekordy – w samych Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii w dniu premiery sprzedało się jedenaście milionów egzemplarzy. Obecnie majątek Rowling wyceniany jest na 545 milionów funtów, zaś światową wartość marki „Harry Potter” wycenia się na 15 miliardów dolarów.
Przepis na sukces
Na wstępie warto zwrócić uwagę, że autorka nie stworzyła od podstaw żadnego nowego fantastycznego świata. Wszystko, co składa się na potterowskie uniwersum, to w zasadzie dobrze znane składniki, ale wymieszane i połączone ze sobą w oryginalny sposób. Trudno przecież o bardziej oklepanego głównego bohatera niż młody sierota z Wielkim Przeznaczeniem. Niezwykłą, magiczną szkołę mieliśmy choćby w rodzimej Akademii Pana Kleksa Jana Brzechwy – swoją drogą, hogwarts (tak nazywa się szkoła Harry’ego, w której korytarze i schody nie zawsze prowadziły w te same miejsca) to nazwa starej angielskiej zabawy polegającej na tym, że dzieci wchodzą ukradkiem do czyjegoś domu i przestawiają przedmioty tak, aby gospodarz myślał, że miejsce jest nawiedzone. 
Także nazewnictwo stosowane przez pisarkę nie ma w sobie nic z przypadkowości – wystarczy przejrzeć posłowia zamieszczone w polskim wydaniu przez znakomitego tłumacza, Andrzeja Polkowskiego, aby przekonać się, że imiona i nazwiska bohaterów, nazwy miejsc i przedmiotów mają solidne podłoże. To również stanowi zaletę książek – wyłapywanie mnogości smaczków i ukrytych znaczeń, którymi naszpikowana jest opowieść, dostarcza sporej frajdy. To akurat w dużej mierze satysfakcja, którą mogą odczuć doroślejsi czytelnicy, dla których cykl o Potterze staje się w pewnym momencie dodatkowo przyjemnym sprawdzianem erudycji.
Dużą rolę odgrywa także fakt, że Rowling nie miała skrupułów w zabijaniu postaci, w tym również tych ważnych i popularnych. Można spokojnie założyć, że gdyby nadmiernie oszczędzała bohaterów, nie wzbudziłaby u czytelników takich emocji – trudno przejmować się losem postaci, gdy za każdym razem wszystko dobrze się kończy. Sięgając po kolejne tomy Harry’ego Pottera, nie można było mieć pewności, że taka czy inna lubiana postać nie zostanie wyprawiona na tamten świat. 
Seria o młodym czarodzieju ma także tę rzadką zaletę, że dorasta razem z czytelnikami. Od początku w opowieści pojawiają się dramatyczne sceny – to także plus, gdyż dzieci lubią straszne opowieści (vide baśnie braci Grimm). Kolejne tomy stają się coraz poważniejsze, poruszają coraz trudniejsze tematy, stawiają głównego bohatera przed coraz cięższymi wyborami. Cykl zaczynający się bajką z dreszczykiem kończy się książką zdecydowanie nie dla dzieci – mroczną i obfitującą w drastyczne, nawet okrutne sceny. Nie brak tu nawet krwawych widoków czy tortur. A skoro nie sposób z tego cyklu wyrosnąć, nie grozi mu to, że podzieli los wielu dziecięcych klasyków, które po latach traktuje się może z sentymentem, ale już bez emocji.
Co ciekawe, na tle wszystkich ważniejszych postaci przez większość cyklu sam tytułowy bohater, Harry Potter, jest wyjątkowo pozbawiony wyrazu. W zasadzie tylko robi to, co należałoby zrobić w danej chwili, nakierowywany na właściwe decyzje i rozwiązania przez nauczycieli, przyjaciół i postacie, którym pomógł przy różnych okazjach. Wielu czytelników darzy sympatią takie osoby, jak Hermiona Granger, Syriusz Black, profesor Albus Dumbledore czy Hagrid; ogromne zainteresowanie budzi złożona, zagadkowa postać Severusa Snape’a. Natomiast Potter może nie jest wzorcowym literackim everymanem, ale też daleko mu do prawdziwie heroicznej postaci. Ba, są chwile, kiedy nawet trudno do niego czuć sympatię. Zmienia się to dopiero w późniejszym czasie, gdy uświadamia sobie, że w ostatecznym rozrachunku jest zdany sam na siebie, a najtrudniejsze decyzje będzie musiał podjąć bez niczyjej pomocy. Jego początkowy brak wyrazistości rekompensuje za to barwne otoczenie – mnogość interesujących, złożonych bohaterów, których część została wymieniona powyżej. W tej galerii czytelnik może łatwo znaleźć postać, do której poczuje sympatię – dziewczyny docenią zaradność i przebojowość Hermiony, pośmiewisku klasy doda otuchy przykład Neville’a Longbottoma i tak dalej.
Co dalej?
Na fali popularności cyklu o Harrym Potterze przypomniano dawne klasyki, a wśród nich Kroniki Narnii C.S. Lewisa; zielone światło od wydawców dostały również inne cykle, między innymi Seria Niefortunnych Zdarzeń Lemony’ego Snicketa, Kroniki Spiderwick Holly Black i Tony’ego DiTerlizziego, Artemis Fowl Eoina Colfera czy Kroniki Wardstone Josepha Delaneya. Poziom tej twórczości może być różny, ale najważniejszy efekt został osiągnięty – rynek książek wyraźnie się ożywił i zyskał nowych klientów.
Warto tu nadmienić, że J.K. Rowling poza siedmioma tomami właściwego cyklu stworzyła również dwie małe książeczki związane z uniwersum Pottera, z których dochód został przeznaczony w całości na cele charytatywne. Są to Quidditch przez wieki (napisana pod pseudonimem Kennilworthy Whisp) oraz Fantastyczne zwierzęta i jak je znaleźć (pod pseudonimem Newt Skamander) – obie wspominane w powieściach o Harrym. Pisarka wspomniała także, że być może napisze w przyszłości encyklopedię potterowskiego świata.
