17 lat temu Star Trek zmienił się na zawsze. Wszystko za sprawą jednej decyzji kapitana Kirka

Star Trek przez dekady kojarzył się z ambitnym science fiction, opartym na moralnych dylematach i wiarą w to, że nawet największy konflikt można rozwiązać dyplomacją. W 2009 roku J. J. Abrams pokazał jednak zupełnie inne oblicze tej marki. Efektowne, szybsze, bardziej widowiskowe i wyraźnie podporządkowane zasadom współczesnego kina akcji. Symbolicznym momentem tej zmiany okazała się jedna krótka kwestia wypowiedziana przez kapitana Jamesa T. Kirka.

Star Trek – dialog kapitana Kirka odmienił całą serię

Reboot z 2009 roku był dla serii czymś więcej niż tylko nowym startem fabuły. Abrams unowocześnił język Star Treka, podkręcił tempo, postawił na dynamiczną akcję, imponującą scenografię i efekty wizualne, które wcześniej nie były tak mocno kojarzone z tą marką. To właśnie ten styl otworzył drogę do późniejszych seriali aktorskich tworzonych dla Paramount+, rozpoczętych w 2017 roku przez Star Trek: Discovery.

Najważniejsza zmiana nie dotyczyła jednak wyłącznie oprawy. Razem z nową skalą widowiska przyszło inne podejście do bohaterstwa, przemocy i finałowych konfrontacji z przeciwnikami. Szczególnie dobrze widać to pod koniec filmu Star Trek z 2009 roku, gdy James T. Kirk, grany przez Chrisa Pine’a, oraz Spock, w którego wcielił się Zachary Quinto, przedostają się na okręt Narada dowodzony przez Romulanina Nero, granego przez Erica Banę.

Kirk i Spock unieruchamiają statek wroga, uruchamiając czerwoną materię, która tworzy osobliwość mającą pochłonąć Naradę. Zgodnie z tradycją Gwiezdnej Floty Kirk kontaktuje się z Nero i oferuje pomoc. Odpowiedź Romulanina oraz reakcja kapitana Enterprise brzmią dziś jak granica między dawnym a nowym Star Trekiem.

Nero: Wolałbym tysiąc razy przeżyć zagładę Romulusa. Wolałbym umrzeć w agonii, niż przyjąć od was pomoc.

James T. Kirk: Jak chcesz! Uzbroić fazery. Ognia ze wszystkiego, co mamy!

To właśnie ta druga kwestia stała się punktem zwrotnym. Kirk formalnie daje Nero szansę, ale gdy przeciwnik ją odrzuca, nie waha się ani przez chwilę. Co więcej, w jego reakcji nie ma ciężaru moralnego wyboru. Jest za to energia typowa dla hollywoodzkiego finału, w którym złoczyńca ma dostać to, na co zasłużył, a bohater może przejść dalej bez większych wyrzutów sumienia.

Podobnie reaguje Spock, dla którego śmierć Nero ma osobisty wymiar. Romulanin odpowiada przecież za zniszczenie planety Wolkan i śmierć miliardów przedstawicieli jego rasy. W klasycznym Star Treku taki moment mógłby prowadzić do rozmowy o zemście, etyce i granicach odpowiedzialności. W filmie Abramsa staje się przede wszystkim efektownym domknięciem akcji.

Różnicę w podejściu najlepiej widać, gdy zestawi się tę scenę z filmem Star Trek III: W poszukiwaniu Spocka. Tam admirał James T. Kirk, grany przez Williama Shatnera, walczył z Klingonem Kruge, w którego wcielił się Christopher Lloyd. Kruge chwilę wcześniej doprowadził do śmierci Davida Marcusa, syna Kirka. Mimo to, gdy wróg miał zginąć na rozpadającej się planecie Genesis, Kirk wyciągnął do niego rękę i próbował go uratować.

Właśnie dlatego krótka komenda z filmu z 2009 roku wybrzmiała tak mocno. Nie była tylko błyskotliwą kwestią w scenie akcji. Pokazywała, że Star Trek zaczyna mówić innym językiem, niż tym, który tak dobrze znają fani. Mniej skupionym na mozolnym budowaniu porozumienia, a bardziej na szybkim, efektownym i widowiskowym rozwiązaniu konfliktu.

Ten kierunek widać było także w późniejszych produkcjach Paramount+. Star Trek: Discovery, Star Trek: Picard oraz Star Trek: Nieznane nowe światy próbowały łączyć klasyczne ideały franczyzy z tempem i rozmachem współczesnych widowisk science fiction. Czasem udawało się zachować równowagę, ale często filozoficzne pytania ustępowały miejsca szybszym rozstrzygnięciom przy użyciu fazera.

Dla wielu fanów rdzeniem Star Treka zawsze pozostawały odcinki oparte na skomplikowanych problemach moralnych, społecznych i etycznych. To one pozwalały serii wyróżniać się mimo skromniejszych budżetów. Współczesne odsłony, zwłaszcza po 2009 roku, coraz częściej przypominają natomiast miniaturowe filmy kinowe przygotowane z myślą o streamingu.