16 lat temu w kinach pojawiło się genialne science fiction. To najlepszy film oscarowego reżysera

Mija 16 lat od premiery Incepcji, jednego z najważniejszych widowisk science fiction w historii. Film Christophera Nolana nie tylko osiągnął ogromny sukces finansowy, ale również udowodnił, że wysokobudżetowe kino może jednocześnie zachwycać rozmachem i wymagać od widza pełnego skupienia.

Incepcja – mija 16 lat od premiery kultowego filmu science fiction Christophera Nolana

Dokładnie 13 lipca 2010 roku odbyła się oficjalna premiera filmu Incepcja. Christopher Nolan był już wówczas autorem takich produkcji jak Memento, Prestiż oraz Mroczny Rycerz, jednak to opowieść o włamywaniu się do ludzkich snów ostatecznie zapewniła mu pozycję jednego z najważniejszych twórców współczesnego kina widowiskowego.

Głównym bohaterem filmu jest Dom Cobb, grany przez Leonardo DiCaprio specjalista zajmujący się wydobywaniem pilnie strzeżonych informacji z podświadomości śpiących osób. Tym razem otrzymuje jednak odwrotne zadanie i zamiast ukraść myśl, ma umieścić ją w umyśle swojej ofiary. Aby tego dokonać, Cobb i jego zespół muszą stworzyć wielopoziomowy sen, w którym czas płynie inaczej na każdej kolejnej warstwie.

W obsadzie znaleźli się również Joseph Gordon-Levitt, Tom Hardy, Elliot Page, Ken Watanabe, Marion Cotillard, Cillian Murphy, Michael Caine oraz Dileep Rao. Za muzykę odpowiadał Hans Zimmer, za którą otrzymał nominację do Oscara.

Incepcja kosztowała okoł 160 mln dolarów. Już podczas pierwszego weekendu wyświetlania w Ameryce film zarobił ponad 62,7 mln dolarów. Ostatecznie wpływy z dystrybucji kinowej wyniosły około 828 mln dolarów, z czego ponad 292 mln pochodziło z rynku amerykańskiego. Był to jeden z największych kinowych przebojów 2010 roku oraz niezwykle rzadki przykład tak ogromnego sukcesu filmu science fiction niebędącego kontynuacją, remakiem ani częścią istniejącej franczyzy.

Film został także bardzo dobrze przyjęty przez krytyków. Incepcja uzyskała 74 punkty na 100 w serwisie Metacritic na podstawie 42 recenzji. Ocena użytkowników wynosi natomiast 8,8/10, co pokazuje, że produkcja spotkała się z jeszcze większym entuzjazmem widzów.

Obraz Nolana otrzymał osiem nominacji do Oscarów, w tym za najlepszy film i najlepszy scenariusz oryginalny. Ostatecznie zdobył cztery statuetki: za zdjęcia, efekty specjalne, montaż dźwięku oraz miks dźwięku.

Christopher Nolan powracał do science fiction także w późniejszych latach. Interstellar opowiadał o podróżach międzygwiezdnych, grawitacji i względności czasu, natomiast Tenet zmieniał kino szpiegowskie w opowieść o odwróconej entropii. To jednak Incepcja pozostaje najbardziej kompletnym połączeniem wszystkich cech charakterystycznych dla reżysera.

Film oferuje skomplikowaną konstrukcję narracyjną, ale jednocześnie nie zapomina o dostarczaniu emocji. Kolejne poziomy snu oraz różnice w upływie czasu nie są wyłącznie intelektualną zabawą. Służą opowieści o poczuciu winy, żałobie i niemożności pogodzenia się ze stratą. Dzięki temu finałowa misja jest nie tylko widowiskowym napadem, lecz także próbą uwolnienia Cobba od wspomnienia zmarłej żony.

Incepcja znalazła również idealną równowagę pomiędzy ekspozycją a akcją. Nolan dokładnie wyjaśnia zasady działania świata, a następnie konsekwentnie wykorzystuje je podczas finału rozgrywającego się równocześnie na kilku poziomach rzeczywistości. Widz musi śledzić losy bohaterów znajdujących się w różnych miejscach i poruszających się w odmiennym tempie, ale struktura filmu pozostaje zaskakująco czytelna. Ogromne znaczenie miały także efekty praktyczne. Obracający się hotelowy korytarz, walka w warunkach nieważkości, eksplodująca ulica oraz zawijający się Paryż do dziś należą do najbardziej rozpoznawalnych scen w historii współczesnego kina science fiction.

Wpływ Incepcji na rozwój gatunku nie polegał na stworzeniu dziesiątek bezpośrednich imitacji. Film pokazał przede wszystkim hollywoodzkim studiom, że publiczność jest gotowa na kosztowne, oryginalne science fiction, które nie opiera się na znanej marce i nie podaje wszystkich odpowiedzi w prosty sposób. Nolan połączył film o snach z konstrukcją heist movie. Każdy członek zespołu miał określoną specjalizację, misja wymagała szczegółowego planu, a kolejne przeszkody zmuszały bohaterów do improwizacji. Fantastyczny koncept został dzięki temu osadzony w łatwo rozpoznawalnej strukturze gatunkowej.

Incepcja spopularyzowała także widowiska oparte na zaburzonej percepcji czasu, oniryźmie oraz bohaterach, którzy nie mogą zaufać własnym wspomnieniom. Jednocześnie udowodniła, że skomplikowana narracja może stać się podstawą globalnego przeboju, a nie wyłącznie kameralnego filmu kierowanego do wąskiego grona odbiorców. Trudno pominąć również wpływ ścieżki dźwiękowej Hansa Zimmera. Monumentalne, niskie dźwięki kojarzone z Incepcją stały się później jednym z najczęściej kopiowanych elementów zwiastunów wysokobudżetowych produkcji. Sam film do dziś pozostaje punktem odniesienia dla twórców próbujących łączyć widowiskową akcję z ambitniejszą fantastyką.