The Beauty - recenzja serialu science fiction. Nie wszystko złoto, co się świeci

Są twórcy, którzy opowiadają historie, i są tacy, którzy z premedytacją diagnozują nasze lęki — Ryan Murphy bez wątpienia należy do tej drugiej kategorii. Udowodnił to już w American Horror Story, gdzie pod kostiumem grozy kryły się społeczne obsesje i zbiorowe niepokoje. W jego najnowszym serialu The Beauty, emitowanym na Disney+, science fiction staje się nie tyle opowieścią o przełomowej technologii, ile bezlitosnym lustrem, w którym odbija się nasza obsesja na punkcie młodości, atrakcyjności i społecznej akceptacji.

W krzywym zwierciadle

Tytuł serialu mówi sam za siebie, zdradzając już na wstępie główną tezę. Piękno jest jednym z tych pragnień, które trudno w sobie uciszyć i działa trochę jak narkotyk. Nic nie uskrzydla tak skutecznie jak akceptacja, komplement, moment, w którym czujemy się zauważeni i pożądani. A najprostszą, najbardziej bezpośrednią drogą do tego stanu pozostaje fizyczna atrakcyjność — waluta, którą świat wciąż honoruje bez większych pytań. Piękno jako estetyczna wartość nie musi być w życiu najważniejsze, nie jest też warunkiem koniecznym szczęścia, ale funkcjonuje trochę jak pieniądz: istnieją rzeczy cenniejsze, to oczywiste, jednak całkowity brak dostępu do niego potrafi zamknąć przed nami zaskakująco wiele drzwi. I choć lubimy wierzyć, że jest inaczej, niewiele możemy z tym zrobić.

Pytanie, które brzmi trochę jak komunał, wraca tu jednak w przewrotnej formie – co, jeśli piękno zewnętrzne nie idzie w parze z pięknem i ładem wewnętrznym?

I właśnie tym tropem podążają twórcy The Beauty — wyciągają nasze ciche przekonanie o wszechwładzy urody i doprowadzają je do skrajności. W świecie serialu pojawia się przełomowa technologia, swoista szczepionka nowej generacji, wirus sprzedawany jako dar, który eliminuje brzydotę raz na zawsze. Jedno ukłucie i człowiek przechodzi totalną metamorfozę: skóra staje się nieskazitelna, rysy harmonijne, ciało młode i proporcjonalne. To nie jest zabieg medycyny estetycznej ani luksusowy krem dla wybranych — to rozwiązanie szybkie, dostępne i bezwzględnie skuteczne, obiecujące natychmiastowy efekt. Problem w tym, że jak w przypadku każdej szczepionki, także i tutaj istnieją skutki uboczne. A te są iście wybuchowe.

Horror cielesny

W warstwie estetycznej serial bezwstydnie flirtuje z horrorem cielesnym, momentami jakby puszczając oko do Davida Cronenberga. Znamy to – ciało przestaje być stabilną formą i staje się polem eksperymentu, podatnym na infekcję, mutację i rozpad. Ale The Beauty idzie krok dalej, wchodząc na terytorium cyberpunku i biotechnologicznych fantazji o świecie, w którym korporacje igrają z kodem życia, a postęp technologiczny nieuchronnie prowadzi ku katastrofie. Transformacja przestaje być wyłącznie fizyczna; to już aktualizacja systemu, instalacja nowej wersji siebie. Motyw konfrontacji z własnym „ulepszonym” ja przywiódł mi na myśl wprost Matrixa — jedna ze scen jest wręcz bezczelną kliszą filmu rodzeństwa Wachowskich, jakby twórcy sprawdzali, ile rozpoznawalnych symboli ta opowieść jeszcze uniesie.

Jednocześnie pobrzmiewają tu echa paranoicznej fantastyki w duchu Z Archiwum X — z jej nieufnością wobec instytucji, spiskową aurą i przeczuciem, że prawda ukryta jest głęboko pod warstwą oficjalnych komunikatów. Da się to także wyczuć w głównym motywie muzycznym, który brzmi, jakby był żywo wyjęty ze Strefy mroku. The Beauty żongluje tymi odniesieniami z premedytacją, balansując między grozą a kampową przesadą, jakby chciało powiedzieć: najbardziej przerażające nie jest to, że ktoś nas podmienia — lecz że z entuzjazmem pozwalamy się podmienić sami, w imię doskonałości.

Bohaterowie zyskują piękno, młodość i niejako nieśmiertelność, zbliżając się w tym sensie bardziej do wampirów. Jednak podobnie jak w historiach o amatorach krwi, wieczna młodość okazuje się klątwą: atrakcyjna powierzchnia nie uwalnia od cierpienia ani moralnych konsekwencji. Nad całą produkcją unosi się duch Portretu Doriana Graya — tak jak w klasycznej powieści Wilde’a, perfekcyjny wygląd staje się maską dla wewnętrznych słabości i zbrodni, a cena za pozorną doskonałość okazuje się niewyobrażalnie wysoka.

Z Archiwum XYZ

The Beauty mierzy wysoko, ale nie zawsze udaje mu się utrzymać tempo i koncentrację widza. Serial jest wyraźnie zróżnicowany stylistycznie i gatunkowo – czerpie z różnych konwencji, przez co momentami brakuje mu równowagi. Niektóre odcinki trzymają się głównej linii fabularnej i rozwijają kluczowe wątki, inne to dygresje, poboczne historie czy wątki licealne, które, choć interesujące, momentami spowalniają narrację. Murphy balansuje na krawędzi — także tej związanej z dobrym smakiem: raz otrzymujemy akcję, innym razem suspens, a dla podkreślenia atmosfery twórcy sięgają po seks i przemoc. Jednocześnie serial miejscami się rozwadnia, serwując dialogi będące mielonką głównej tezy.

To klasyczny rozdźwięk między ambicją a wykonaniem: The Beauty pragnie być odważnym, sugestywnym studium obsesji i piękna, ale słabsze momenty przykrywa groteską, która zachęca nie tyle do współczucia, ile do dystansu. Falowy rytm utrudnia utrzymanie napięcia i wymaga od widza sporej cierpliwości. Ale najciekawszym zabiegiem scenariuszowym jest odwrócona chronologia: w późniejszych odcinkach serial zaskakująco tłumaczy sens wcześniejszych scen i motywacje poznanych postaci, odkrywając warstwy, których na pierwszy rzut oka nie dostrzegliśmy. Ten zabieg nadaje historii ciekawą dynamikę — sprawia, że nawet pozornie słabsze lub rozwlekłe epizody zyskują nowy kontekst.

Ile w tym prawdy, ile fantazji?

W The Beauty postacie i ich interpretacje nadają serialowi energię, która z czasem staje się towarem deficytowym. Ashton Kutcher w roli antagonisty wypada zaskakująco — walczy dzielnie, ale jego gra bywa sztuczna i momentami przerysowana; aktor chce być cool, ale powinien lepiej zaznajomić się z ironią. Zupełnie inaczej wygląda obecność Evana Petersa, który swoją zachowawczością tonuje nieco szalone okoliczności, tworząc fascynującą chemię z Rebeccą Hall i wprowadzając do fabuły wielowymiarowość emocjonalną. Nie można też pominąć Isabelli Rossellini — diwa kina pojawia się w odważnej, energetycznej roli, która momentami kradnie ekran. To ciekawa kombinacja, która sprawia, że nawet najbardziej przesadne sceny nabierają życia i charakteru.

Wyobraźcie sobie odcinek Czarnego lustra, biorący na warsztat przełomową technologię i ukazujący jej mroczną stronę, ale rozciągnięty do kilkunastu epizodów. Z całym wachlarzem wrażeń: miejscami zachwycający rozmachem, innym razem zaskakująco kameralny, ale niezmiennie seksowny, brutalny, celnie satyryczny, pełen suspensu i paranoi. Jednocześnie rozwlekły i nierówny, ale wciąż nieodparcie wciągający. Serial na przestrzeni tych jedenastu odcinków daje co najmniej kilka powodów, by przerwać seans — bywa odpychający, innym razem męczący. Ale trudno to zrobić, choćby dlatego, że serial przez swoją sugestywność zmusza nas do zmierzenia się z kilkoma niewygodnymi prawdami o nas samych. Murphy nie pyta tylko, czy chcielibyśmy być piękni. To jest jasne. Pyta także, kim przestalibyśmy być, gdybyśmy wszyscy nagle stali się idealni.