27 lat temu zadebiutował film, którego genialny zwrot akcji na zawsze zmienił kino

Dokładnie 27 lat temu, 6 sierpnia 1999 roku, do amerykańskich kin trafił Szósty zmysł, film, który uczynił M. Night Shyamalana jednym z najgłośniejszych reżyserów przełomu wieków i pokazał widzom, jak powinien wyglądać naprawdę genialny zwrot akcji. Uwaga na poniższe spoilery!

Szósty zmysł – ten zwrot akcji przeszedł do historii kina

Trudno uwierzyć, że od premiery Szóstego zmysłu minęło już 27 lat. Psychologiczny thriller M. Night Shyamalana zadebiutował 6 sierpnia 1999 roku i niemal natychmiast stał się światowym fenomenem. Produkcja zarobiła ponad 672 miliony dolarów przy budżecie wynoszącym około 40 milionów, stając się drugim najbardziej dochodowym filmem 1999 roku. Otrzymała również sześć nominacji do Oscara, między innymi za najlepszy film, reżyserię, scenariusz oryginalny oraz role Haley’ego Joela Osmenta i Toni Collette.

Fabuła opowiadała o Malcolmie Crowe, dziecięcym psychologu granym przez Bruce’a Willisa, który próbował pomóc zamkniętemu w sobie Cole’owi Searowi. Chłopiec, w którego wcielił się Haley Joel Osment, twierdził, że widzi zmarłych. Jego wypowiedziane szeptem słowa „Widzę martwych ludzi” szybko stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych cytatów w historii kina.

Największą siłą Szóstego zmysłu nie były jednak same duchy ani budowana przez Shyamalana atmosfera niepokoju. Film zapisał się w historii przede wszystkim dzięki finałowemu odkryciu, że Malcolm Crowe zginął już w pierwszych minutach opowieści, a przez cały czas oglądaliśmy historię człowieka, który nie zdawał sobie sprawy z własnej śmierci.

Dzisiaj podobne zakończenie mogłoby wydawać się ryzykowną sztuczką scenariuszową. W Szóstym zmyśle nie było jednak tanim sposobem na zaskoczenie publiczności. Shyamalan od początku pozostawiał widzom wskazówki, ale przedstawiał je w taki sposób, aby za pierwszym razem wyglądały jak naturalne elementy opowieści.

Malcolm nie prowadził prawdziwych rozmów z innymi bohaterami. Nie otwierał drzwi, nie przesuwał przedmiotów i niemal zawsze pojawiał się w miejscach, w których wcześniej znajdował się Cole. Nawet charakterystyczne wykorzystanie czerwonego koloru sygnalizowało obecność świata nadprzyrodzonego. Wszystkie elementy układanki znajdowały się przed oczami widza, lecz ich znaczenie stawało się jasne dopiero w finale.

Na tym polegała genialność zwrotu akcji Shyamalana. Zakończenie nie unieważniało wcześniejszych wydarzeń, ale całkowicie zmieniało sposób, w jaki należało je interpretować. Film natychmiast zachęcał do ponownego seansu, podczas którego można było dostrzec dziesiątki subtelnych podpowiedzi i zrozumieć, że reżyser od początku grał z widzem uczciwie.

Finał Szóstego zmysłu działał również dlatego, że nie ograniczał się do efektownego ujawnienia prawdy. Odkrycie Malcolma prowadziło do przejmującego pożegnania z żoną i pogodzenia się bohatera z własnym losem. Zaskoczenie szybko ustępowało więc miejsca smutkowi, akceptacji oraz poczuciu domknięcia historii.

To właśnie emocjonalny wymiar odróżniał zakończenie filmu od wielu późniejszych produkcji próbujących powtórzyć jego sukces. Zwrot akcji nie był dodatkiem przyklejonym do scenariusza, ale wynikał z tematów opowieści: żałoby, samotności, braku komunikacji i potrzeby pogodzenia się z przeszłością. Film zachowywał swoją siłę nawet wtedy, gdy widz znał już tajemnicę Malcolma.

Szósty zmysł uczynił z niespodziewanych zakończeń znak rozpoznawczy M. Night Shyamalana, choć jednocześnie zawiesił reżyserowi poprzeczkę, której przez kolejne lata niemal nie dało się przeskoczyć. Następne filmy twórcy były oceniane między innymi przez pryzmat tego, czy potrafią ponownie zaskoczyć publiczność.