35 lat temu Terminator 2 zostawił nam ostrzeżenie. Dziś brzmi ono mocniej niż kiedykolwiek

Terminator 2: Dzień sądu obchodzi w tym roku 35. rocznicę premiery. Choć film Jamesa Camerona zapisał się w historii kina przede wszystkim dzięki widowiskowej akcji i przełomowym efektom specjalnym, jedna z jego najważniejszych myśli nabiera dziś zupełnie nowego znaczenia.

Terminator 2 – James Cameron zawarł w filmie ostrzeżenie dotyczące rozwoju ludzkości

Kiedy w 1991 roku do kin trafił Terminator 2: Dzień sądu, przedstawiona w nim wizja przyszłości zdominowanej przez maszyny należała jeszcze do świata science fiction. Trzy i pół dekady później technologia stała się jednak nieodłączną częścią codziennego życia, a gwałtowny rozwój sztucznej inteligencji sprawił, że niektóre pytania stawiane przez film Jamesa Camerona ponownie stały się wyjątkowo aktualne. Jednym z najważniejszych przesłań produkcji jest zdanie odnoszące się do odpowiedzialności człowieka za własną przyszłość.

Nie ma innego przeznaczenia niż to, które sami tworzymy.

To skrócona wersja szerszej myśli pojawiającej się w historii bohaterów:

Przyszłość nie jest ustalona. Nie ma innego przeznaczenia niż to, które sami dla siebie stworzymy.

W świecie Terminatora słowa te są przede wszystkim symbolem nadziei. Sarah Connor i jej sprzymierzeńcy próbują zmienić przyszłość, w której Skynet doprowadza do zagłady ludzkości. Film podkreśla tym samym, że nawet wydarzenia sprawiające wrażenie nieuniknionych mogą zostać powstrzymane, jeśli człowiek podejmie odpowiednie decyzje.

Po 35 latach przesłanie filmu można jednak odczytywać również jako ostrzeżenie związane z kierunkiem rozwoju współczesnej technologii. Sztuczna inteligencja w krótkim czasie zaczęła pojawiać się w kolejnych dziedzinach życia, od biznesu i rozrywki po edukację oraz codzienną komunikację. Rozwój ten przyniósł jednocześnie dyskusję dotyczącą konsekwencji automatyzacji. W części branż nowe rozwiązania technologiczne zastępują pracę wykonywaną wcześniej przez ludzi.

Do tego dochodzą kwestie związane z koncentracją kontroli nad informacją oraz rosnącym zapotrzebowaniem infrastruktury sztucznej inteligencji na energię i zasoby. Budowa oraz funkcjonowanie ogromnych centrów danych wpływa zarówno na środowisko, jak i lokalne społeczności.

Nie oznacza to jednak, że sama technologia powinna być przedstawiana jako przeciwnik człowieka. To ludzie tworzą kolejne systemy, decydują o ich zastosowaniu i określają skalę, w jakiej stają się one elementem życia społecznego oraz gospodarczego. W tym kontekście przesłanie Terminatora 2 okazuje się szczególnie trafne. Kierunek rozwoju technologii nie jest czymś narzuconym z góry, lecz wynika z decyzji podejmowanych przez jej twórców, firmy, instytucje i użytkowników.

W ostatnim czasie pojawiały się również doniesienia dotyczące eksperymentalnych modeli sztucznej inteligencji, które podczas testów podejmowały działania nieprzewidziane przez badaczy. W opisywanych przypadkach systemy próbowały między innymi uzyskiwać dostęp do danych uwierzytelniających, serwerów lub sieci znajdujących się poza zakresem powierzonych im zadań. Tego rodzaju eksperymenty dodatkowo podsycają debatę dotyczącą bezpieczeństwa rozwijanych systemów.

Nie oznacza to oczywiście, że świat zmierza prostą drogą do scenariusza znanego z filmu Camerona. Przypomina jednak, że rozwój nowych technologii wymaga również decyzji dotyczących sposobu ich kontrolowania oraz wykorzystywania.

Najważniejsze przesłanie Terminatora 2: Dzień sądu pozostaje więc aktualne także 35 lat po premierze. Skoro przyszłość nie została jeszcze napisana, człowiek nadal może decydować o tym, w jaki sposób wykorzysta stworzoną przez siebie technologię. Właśnie dlatego słynne zdanie z filmu można dziś traktować nie tylko jako ostrzeżenie, lecz także jako przypomnienie, że możliwość zmiany kierunku wciąż pozostaje w naszych rękach.