Dziki Koń Dziewięć – recenzja filmu. Najpierw przyjaźń, później obalanie rządów

Specjaliści od zamieszania

Martin McDonagh jest reżyserem jedynym w swoim rodzaju, który ma wyjątkowy talent do opowiadania historii o ludziach, którzy najchętniej rozwiązywaliby wszystkie problemy za pomocą brutalności, alkoholu i broni. Pokazał to już film Najpierw strzelaj, potem zwiedzaj, a kontynuowało 7 psychopatów, Trzy billboardy za Ebbing, Missouri i ostatnie dzieło brytyjskiego reżysera, czyli genialne Duchy Inisherin. W każdym z nich pod warstwą czarnego humoru i często absurdalnych dialogów ukryto zaskakująco przejmujące historie zwykłych ludzi. Dziki Kon Dziewięć nie jest od tej reguły wyjątkiem, a wręcz przeciwnie, kontynuuje tę tradycję, ponownie zabierając widzów w odległe miejsce, gdzie dwójka bohaterów musi skonfrontować się ze swoją trudną przeszłością. Tym razem zamiast irlandzkiej prowincji trafiamy na Wyspę Wielkanocną, a lokalne konflikty zostały zamienione w działalność agentów CIA. McDonagh po raz kolejny miesza komedię z dramatem, ale robi to z charakterystyczną dla siebie swobodą, przez co trudno oprzeć się wrażeniu, że jest to film idealnie uszyty pod miarę. Dziki Koń Dziewięć to zabawna, przewrotna, absurdalna produkcja, która dostarcza sporo śmiechu, ale potrafi również wzruszyć. To kolejny mocny kandydat do Oscara od Martina McDonagha.

Historia rozpoczyna się w 1973 roku, na krótko przed wojskowym zamachem stanu w Chile, który doprowadził do obalenia demokratycznie wybranego prezydenta Salvadora Allende i przejęcia władzy przez dyktatora Augusto Pinocheta. Chris Carlisle (John Malkovich) oraz Lee Chesterfield (Sam Rockwell) to dwaj agenci CIA stacjonujący w Santiago, zaangażowani w działania mające zdestabilizować chilijski rząd. Chris od lat wykonuje brudną robotę dla amerykańskiego wywiadu, ale jego stan zdrowia szybko się pogarsza. Zmaga się nie tylko z nowotworem, ale również problemami z pamięcią, przez co osłabiona jest jego samokontrola. Na domiar złego zaczyna nagrywać swoje wspomnienia, w których bez większych oporów zdradza ściśle tajne informacje dotyczące operacji prowadzonych przez amerykańską agencję. Zaniepokojony przełożonym MJ (Steve Buscemi) wysyła do pomocy Lee, aby pilnował swojego starszego partnera i sprawdził, czy ten nie zamierza zdradzić swojego kraju. Obaj mężczyźni wyruszają na Wyspę Wielkanocną, gdzie pozornie mają odpocząć od obowiązków. Jeszcze na lotnisku Chris poznaje dwie młode chilijskie studentki, Monicę (Mariana di Girolamo) i Alicię (Ailín Salas), a kolejne ich wspólne rozmowy sprawiają, że coraz wyraźniej zaczyna konfrontować się z konsekwencjami własnej działalności. Wyjazd okazuje się ostatnią podróżą dwóch ludzi, których przyjaźń, lojalność i moralność zostają wystawione na najtrudniejszą próbę.

Największą siłą Dzikiego Konia Dziewięć jest zdecydowanie relacja między Chrisem i Lee. Reżyser ponownie bierze dwóch mężczyzn o skrajnie różnych charakterach oraz temperamentach i doprowadza ich do sytuacji, w której nie tylko muszą ze sobą współpracować, ale również nie mogą od siebie uciec. Chris jest arogancki, ekspresyjny i nieprzewidywalny, mający skłonności do prowokowania każdego wokół siebie. Nie przejmuje się konwenansami, nie ukrywa swojego cynizmu, a jego coraz bardziej niekontrolowane zachowanie regularnie wpędza partnera w kłopoty. Lee stanowi więc jego przeciwieństwo, będąc spokojniejszym, bardziej zdyscyplinowanym i świadomym, że działalność agentów CIA wymaga zachowania ciszy i dochowania tajemnic. Jednocześnie pozostaje lojalny wobec Chrisa, nawet wtedy, kiedy ten zaczyna zachowywać się, jakby przestało zależeć na własnym bezpieczeństwie. Ich relacja przypomina stare małżeństwo, w którym każda kłótnia jest jednocześnie wyrazem irytacji, ale i przywiązania. To właśnie ich rozmowy, wzajemne docinki i absurdalne sytuacje, w których nie raz się znajdują, dostarczają mnóstwo rozrywki podczas seansu.

Pod całą tą komediową warstwą kryje się jednak znacznie poważniejsza i bardziej dramatyczna historia. Chris przez całej swoje życie wykonywał rozkazy, które pozwalały mu usprawiedliwiać własne działania przekonaniem, że służą większemu dobru. Destabilizowanie rządów, manipulowanie polityką innych państw i eliminowanie niewygodnych, niebezpiecznych ludzi były dla niego po prostu kolejnymi zawodowymi zleceniami. Dopiero zbliżająca się śmierć sprawia, że zaczyna zastanawiać się, czy wszystkie te poświęcenia rzeczywiście miały jakikolwiek sens. Reżyser nie próbuje jednak zamieniać go w sympatycznego staruszka, który zasługuje na przebaczenie tylko dlatego, że zaczyna żałować swoich czynów. Chris nadal potrafi być okrutny, cyniczny i wyjątkowo nieprzyjemny, a jego próby rozliczenia z przeszłością bywają równie egoistyczne, co cała wcześniejsza działalność. To interesujący sposób na przedstawienie winy, gdyż film wcześniej wymaga od widza, aby polubił bohatera, zanim zacznie rozumieć jego cierpienie.

Stara, sprawdzona formuła

Istotnym elementem historii jest również polityczne tło. McDonagh opowiada o agentach CIA, których zadaniem jest obalenie demokratycznego rządu, ale jednocześnie nie zmienia Dzikiego Konia Dziewięć w klasyczny thriller polityczny. Historia Chile nie służy tu jednak wyłącznie jako dekoracja dla przygód dwóch Amerykanów. Ich działalność stopniowo zaczyna nabierać znacznie większego znaczenia, szczególnie kiedy Chris coraz swobodniej opowiada o tym, czym naprawdę zajmował się przez te wszystkie swoje zawodowe lata. Poznanie dwóch atrakcyjnych Chilijek pozwala mu inaczej spojrzeć na sytuację, poznając perspektywę ludzi, którzy mogą stać się ofiarami działania jego organizacji. Reżyser nie próbuje łatwo rozgrzeszyć swojego bohatera. Chilijki mają nie tylko własne przekonania i obawy, ale również interesy. Dzięki temu film zawiera mocny polityczny komentarz, ale nie traci przy tym swojego humoru.

W filmie wybrzmiewają echa Najpierw strzelaj, potem zwiedzaj i Dichów Inisherin. Ponownie otrzymujemy historię o dwóch skłóconych mężczyznach, moralnych rozterkach, nieoczekiwanych wybuchach przemocy i zabawnych, często sarkastycznych dialogach. To sprawdzona formuła, ale nie będzie niczym nowym dla fanów brytyjskiego reżysera. Problemem bywają również niektóre poboczne wątki, które nie do końca są potrzebne całej historii. Polityczne rozważania również nie otrzymują odpowiedniego czasu, a przez to głębi, humor nie zawsze trafia w sedno, a niektóre sceny przemocy potrafią wybić z rytmu opowieści. To jednak pomniejsze problemy, które ostatecznie nie przysłaniają w filmie tego, co w nim jest najważniejsze.

Nawet jeżeli film ma pewne braki, to nadrabia to fenomenalnym aktorstwem. John Malkovich tworzy jedną z najlepszych kreacji w swojej karierze. Jego bohater jest nie tylko irytujący i zabawny, ale też jest w nim zakorzeniony głęboki tragizm, który aktor chętnie podkreśla. Malkovich hipnotyzuje swoją grą, ale wcale nie gorszy jest Sam Rockwell, którego postać jest bardziej powściągliwa, ale pod tą powierzchnią kryje się człowiek rozdarty między lojalnością wobec przyjaciela a poczuciem wykonywania swoich służbowych obowiązków. Chemia między aktorami jest naturalna i autentyczna, co sprawia, że każdą ich wymianę zdań chłonie się z nieskrywaną radością. Świetnie wypada też Steve Buscemi jako podejrzliwy szef, a Parker Posey, Mariana Di Girolamo i Tom Waits, pomimo niewielkiego czasu na ekranie, potrafią stworzyć wyraziste postacie.

Dziki Koń Dziewięć to kolejny wielki triumf Martina McDonagha. Reżyser wykorzystał sprawdzoną formułę, aby opowiedzieć historię dwójki bohaterów, którzy nie potrafią poradzić sobie z własnymi błędami, a przy tym są zbyt dumni, aby otwarcie przyznać się do swoich słabości. Jednak tym razem pod warstwą czarnego humoru skrywa się znacznie poważniejsza opowieść o odpowiedzialności za polityczną przemoc, konsekwencjach życia podporządkowanego własnym przekonaniom i refleksja nad przemijaniem. Film miewa pomniejsze problemy, ale te niedociągnięcia schodzą na dalszy plan, kiedy gwiazdy mogą zaprezentować aktorstwo najwyższej próby. To kino przewrotne, zabawne, niespodziewanie wzruszające i inteligentne, które potrafi rozśmieszyć nawet wtedy, gdy opowiada o rzeczach wyjątkowo ponurych.